Een weg naar bevrijding
Vedanta is een manier om jezelf werkelijk te leren kennen. Om datgene te herkennen wat je in essentie bent. Wat wordt hier bedoeld met jezelf? Is het de combinatie van je uiterlijke leven en je innerlijke leven, van je lichaam, je karakter en je persoonlijkheid? Of is het Zelf dat je in essentie bent iets anders, een Zelf dat vrij is van de beperkingen van je persoonlijkheid en karakter, van je eigenschappen, oordelen en conditionering, van gedachten en gevoelens, van je uiterlijke vorm en het leven dat je leidt.
Dat Zelf te kennen, dat is waar het in Vedanta om gaat. Er zijn vele namen voor: Verlichting, God, Bevrijding, Moksha, Ontwaken, Zelf-realisatie, Eenheid, Brahman, Nirvana, Bewustzijn, Gewaarzijn, Ultieme Werkelijkheid, het Onnoembare, het Absolute, het Oneindige om er een paar te noemen.
In Vedanta wordt de verwezenlijking daarvan als het hoogste doel in het menselijke leven beschouwd. En dan wordt niet bedoeld het geloof dat zoiets bestaat, maar het daadwerkelijk begrijpen, kennen en beleven ervan. Je wilt weten in plaats van geloven. Dat is Zelf-kennis in de puurste vorm. Non-duale kennis, waarmee je niet alleen jezelf begrijpt -datgene wat je in essentie bent- maar ook de essentie van het hele bestaan, de natuur, de mens en het universum. En daarmee de oorsprong van dat alles.
Niet wat het lijkt
Alle objecten die je ziet, hoort, proeft, ruikt en voelt, bestaan uit deeltjes. Voorwerpen en lichamen, lucht en water, maar ook planeten en sterren bestaan uit moleculen. Die bestaan weer uit atomen, protonen en die bestaan weer uit nog kleinere deeltjes. De allerkleinste deeltjes blijken alleen maar te bestaan uit energie. En dat blijkt eigenlijk niet meer te zijn dan informatie of intelligentie, wat weer bestaat uit puur Bewustzijn, vormloos en ongelimiteerd. Energie of materie wordt dus gedragen door Bewustzijn waaruit het hele universum zich manifesteert. Er is op dit niveau geen materie, alleen Bewustzijn, oneindig in zijn verbijsterende en duizelingwekkende mogelijkheden tot creatie.
Vedanta geeft hier zeer boeiende uitleg over. Hoe uit Bewustzijn het hele universum schijnbaar kan ontstaan. (Ontstaan betekent hier: het neemt tijdelijk namen en vormen aan, maar verandert niet echt. Vandaar dat alles tijdelijk en vergankelijk is.) Hoe Bewustzijn schijnt op de scheppende kracht, Maya, waardoor alle vormen verschijnen. Hoe wij mensen aan alle vormen een naam geven. Hoe wij onze oorsprong niet meer kennen, geïdentificeerd zijn met onze vorm, gebiologeerd zijn door alle vormen van het leven en aan vele beperkingen onderhevig zijn. Hoe wij in gespletenheid leven en de eenheid van het geheel niet meer kennen. Hoe wij onszelf als middelpunt zien en afgescheiden zijn van het geheel. Hoe de werkelijkheid van wat we in essentie zijn versluierd en verborgen lijkt te zijn voor ons.
Vedanta geeft ons de kennis hoe we die versluiering kunnen doorzien en hoe we kunnen ont-dekken wat onze ware aard is. Vedanta is een kennismethode die ons in staat stelt om datgene te kennen als eenheid, wat we voor een meervoudige, duale, werkelijkheid aanzien. Om te begrijpen wat en wie we eigenlijk zijn. Om een perspectiefverschuiving te bewerkstelligen van afgescheidenheid naar de eenheid van bewustzijn. Om vanuit eenheid te leven en van daaruit te handelen. En dat niet vanuit een tijdelijke ervaring of verlichting, maar als permanent Zijn. Dat is wat in Vedanta “Moksha” wordt genoemd: de hoogste vrijheid.
Wat wil ik eigenlijk?
In Vedanta worden er vier menselijke doelen genoemd:
1. Artha (Veiligheid en Zekerheid)
2. Kama (Plezier en Genot)
3. Dharma (Goed doen en Maatschappelijke inzet)
4. Moksha (Bevrijding)
Artha staat voor alle vormen van zekerheid in het leven: een dak boven je hoofd, voldoende geld, maar ook rijkdom, macht, invloed en roem. Wanneer in de basisbehoeftes voorzien is, gaat de aandacht als vanzelf naar het volgende doel: Kama. Je wilt ook een leuk leven hebben, liefst met veel plezier. Kama staat voor alle vormen van zintuiglijk genot.
De mogelijkheid bestaat dat je van de eerste twee doelen niet genoeg kan krijgen en dat je al je levensenergie besteedt aan het verkrijgen van steeds meer. Maar als je inziet dat steeds meer voor jezelf en je naasten je niet ècht gelukkig kan maken, speelt Dharma een rol als doel in je leven. Je wilt delen en je kwaliteiten teruggeven aan de samenleving. Dharma gaat over de juiste manier van leven, waarin je niet alleen voor jezelf leeft. Dat levert “goed” karma op. Goed karma, dat nodig is om de volgende stap te kunnen maken.
Ik ben nooit klaar
Bij de eerste drie doelen leef je objectgericht, naar buiten gericht. Voor veel mensen is dat voldoende. Je eigen leven kan heel mooi zijn. Zeker als je je ook nog inzet voor de samenleving en je ogen niet sluit voor andermans lijden. Je leven kan zo’n mooie gevangenis zijn, dat je niet eens in de gaten hebt dat je gevangen bent. Dat je dweilt terwijl de kraan open staat.
Onwetendheid is de oorzaak van alle ellende in de mensenwereld, omdat mensen hun gevoel van beperktheid gaan compenseren met tomeloos streven naar rijkdom, materiële bezittingen, sex, macht, etc. Weten wie en wat je bent is de oplossing, en dat begint… bij jezelf!
Ook het zich inzetten voor anderen, de samenleving en/of de natuur en de aarde is een objectgericht doel. Goed en noodzakelijk om mee bezig te zijn. Maar het is geen oplossing voor het fundamentele probleem, de onwetendheid van wie en wat we zijn. Op het moment dat je je afvraagt waar alles toe dient en wat de zin van je leven is, ga je zoeken en hopelijk vind je een manier om radicaal anders naar de werkelijkheid te kijken. Je gaat beseffen hoe beperkt en onvrij je eigenlijk bent en erkent dat je niet langer verlangt naar meer veiligheid, plezier of goed doen, maar naar vrijheid van alle verlangens die je binden, vrijheid van het gevoel van onveiligheid en beperktheid. Vrijheid van controle en het gevoel verantwoordelijk te zijn voor het wereldgebeuren.
Het hoogste doel, Moksha, is waar je verlangen steeds meer naar uit gaat.
Moksha, geen filosofie maar middel tot vrijheid
Moksha is vrijheid, vrijheid van gehechtheid aan Artha, Kama en Dharma. Het nastreven van de eerste drie doelen is gebaseerd op het gevoel van “Ik ben onzeker, ik heb iets nodig, ik ben niet gelukkig, ik ben sterfelijk, ik moet iemand worden.” Ik moet er steeds weer voor zorgen dat wat ik van buitenaf nodig denk te hebben om gelukkig te zijn voldoende aanwezig is in mijn leven. Ik moet mijn drang vervullen om beter te worden dan wat ik nu van mezelf denk te zijn.
Je moet je realiseren dat het simpelweg toevoegen van meer Artha, Kama en Dharma je basisgevoel van beperking niet zal veranderen. Het zal nooit genoeg zijn en je zult steeds weer op nieuwe beperkingen stuiten. Vertrouwen is de eerste sleutel tot kalmte en geluk. Van Vedanta kan je leren waarom je volledig kan vertrouwen op het bestaan. Vervolgens is Vedanta is een beproefde manier om èchte vrijheid te vinden, een vrijheid die je, als je die eenmaal geproefd hebt, niet meer zal loslaten.
Even doorbijten
Omdat Vedanta voortkomt uit de oude Indiase wijsheid worden er veel Sanskriet woorden gebruikt. In het begin lijkt dat moeilijk, maar meestal worden de termen goed uitgelegd en wen je eraan. In onze westerse talen bestaan domweg minder woorden om op een genuanceerde manier uitleg te kunnen geven aan de kennis van de werkelijkheid. Deze kennis is vele duizenden jaren oud en is van eeuw tot eeuw overgedragen, in vele geschriften en mondeling van leraar (guru) op leerling. Deze oude geschriften zijn de Veda’s, de Upanishads en de verhalen zoals de Bhagavad Gita. Hier staat ongelofelijk veel waardevolle kennis in die ook in onze tijd zijn praktisch nut heeft bewezen. Vedanta is een beproefde manier om door kennisoverdracht tot Verlichting te komen. Met cognitieve kennis kun je de begoocheling van Maya gaan doorzien. Daarna kan je door blootstelling aan de teksten en kennisname van Vedanta meer en meer gaan begrijpen. Op een gegeven moment dringt de waarheid van je volle Zelf als een bliksemslag tot je door. Vanaf dat moment is alles anders!
Dat wil overigens niet zeggen dat de eerste drie doelen dan niet belangrijk meer zijn. Wel valt de behoefte aan steeds meer weg. Het leven is dan niet meer het streven naar geluk, maar het vieren van je geluk.
Een levende leraar maakt de waarheid levendig
Door de illusionaire werking van Maya is het zeker in het begin lastig om te zien waar het om gaat. Deze kennis gaat aanvankelijk tegen de menselijke logica en intuïtie in. In vroegere tijden was het daarom noodzakelijk om een leraar te zoeken en daar lange tijd mee te verblijven. In onze tijd met internet en zoveel bronnen kan je door zelfstudie een heel eind komen. Op YouTube zijn veel Vedantaleraren te vinden. Op de pagina met Links en in het Blog zijn die o.a. te vinden. Je kunt ook een relatie aangaan met een leraar door deel te nemen aan online bijeenkomsten, wat om diverse redenen aan te bevelen is. Daarnaast is er de mogelijkheid om deel te nemen aan kortdurende seminars, hier of in India. Bijvoorbeeld met André Vas, James Swartz of Rommert van Dijk. Het is wel belangrijk om het niet helemaal in je eentje te doen door alleen maar teksten te lezen. Waarschijnlijk blijft de subtiele betekenis dan ontoegankelijk en lijken de teksten saai en onbegrijpelijk.
Om een overzicht te krijgen kan je beginnen met één van onderstaande boeken. Met name het kleine boekje “Vedanta, het Grote Geheel” is daarvoor heel geschikt. Ook kan je de cursus doen die hieronder in “Verdere verdieping” staat. Nu nog alleen in het Engels, maar aan een vertaling wordt gewerkt.
In het artikel “Wat is non-dualiteit” van Simon de Jong wordt de Vedanta kennis verder uitgediept.
Vedanta versus andere vormen van spiritualiteit.
Vedanta, ook wel Advaita-Vedanta genoemd, is één van de traditionele bronnen om tot Verlichting te komen. Een bron die zijn wortels heeft in India. Vedanta is niet beter dan andere spirituele of religieuze stromingen. Het is maar waar je je tot aangetrokken voelt en in het begin van je zoektocht kan het nuttig zijn om daarvan een brede oriëntatie te maken. Uiteindelijk is het zinvol om datgene waar je je het meest tot aangetrokken voelt en wat op je weg kwam diepgaand te onderzoeken. Als je naar water zoekt ga je dat niet vinden door op veel plaatsen ondiepe putten te graven. Door je op één vindplaats te concentreren en daar de diepte in te gaan kan je vinden wat je zoekt.
Succes gewenst!
Voor verdere verdieping
- Cursus basiskennis van Vedanta (alleen in het Engels)
Deze link verwijst naar een Vedanta Basiscursus die ontworpen is voor mensen die meer willen weten over Vedanta en daar een goed overzicht over willen verkrijgen. - Wat is non-dualiteit?
In dit artikel gaat Simon de Jong dieper in op deze vraag. - Welkom bij de tijdloze wijsheid van Advaita Vedanta.
Nederlandse vertaling van de homepage van de website van André Vas, YesVedanta.
Wat betekent Vedanta voor jou?
Modita
Vedanta wijst je de weg naar innerlijke vrijheid.
Vedanta is niet iets dat je aanhangt of waar je in gelooft.
Vedanta is als een wegwijzer of gids.
Het is een unieke manier van zelfonderzoek, die je helpt om je innerlijke vrijheid zelf te ontdekken. Vedanta laat je inzien dat je, als gevolg van universele misverstanden of onwetendheid, leeft in een subjectieve versie van de werkelijkheid.
Vedanta ontsluiert die onwetendheid door je inzicht te geven in de samenhang tussen je subjectieve, objectieve en ultieme werkelijkheid. Om met andere ogen te leren kijken naar je dagelijkse werkelijkheid. Want “wat werkelijk is” blijkt niet te zijn wat je altijd hebt aangenomen!
Haar methodische aanpak wordt al millennia doorgegeven aan nieuwe generaties via de Vedische geschriften en leraren. Vedanta vraagt van je om:
- te luisteren ( snap je wat gezegd wordt?)
- te reflecteren (opnieuw kijken naar wat je ervaart, twijfels bespreken)
- te mediteren (zodat kennis transformeert in weten)
Met als doel om de wijsheden die we allemaal wel gehoord hebben, je ook letterlijk eigen te maken. En te ontdekken dat jouw dagelijkse - en spirituele leven gewoon een zijn. En je leert loslaten wat je verhindert om je innerlijke vrijheid te ervaren. Nu, precies waar je bent.
Saman
Voor mij vielen alle pogingen die ik deed om iets te vinden waarvan ik niet wist wat ik zocht weg.
Het zogenaamde kwartje viel en het zoeken stopte!
Wat een rust te weten dat ik het gezochte Ben.
En de veiligheid van de traditie te hebben.
Te horen wat je wel kunt doen.
Struktuur die aangebracht wordt, niet meer oeverloos ronddobberen van ervaring naar ervaring.
Ik dank God op mijn blote knieen dat Vedanta op mijn pad kwam.
Wat is Vedanta?
Dan publiceren wij dat hier. Stuur je antwoord in een mail naar redactie@vedanta.nl
Vedanta, het Grote Geheel
Dit beknopte boekje geeft een goed overzicht van Vedanta en het begrippenkader dat gehanteerd wordt.
Download de Epub en PDF en/of bestel het boekje als pocket (11×18 cm, 116 pagina’s) voor €15
The Essence of Enlightenment
by James Swartz
Video’s met Engelse en Nederlandse ondertiteling
Vind je hier op deze website.
Website: www.shiningworld.com
Op deze website vind je veel informatie, boeken, audio- en video materiaal over Vedanta.
De Essentie van Verlichting
door James Swartz, de vertaling van het boek hierboven, is ook beschikbaar in het Nederlands.
Website: Uitgeverij: Samsara
Uitgeverij Viveki heeft veel boeken over Vedanta in het Nederlands vertaald en uitgegeven, waaronder De essentie van de Bhagavad Gita, met uitleg van Swami Dayananda.
Website: www.viveki.nl