Het ene moment ben ik gelukkig, het volgende ben ik boos. Als ik dan denk”‘ik ben gelukkig’, of ‘ik ben boos’, identificeer ik mij met een gelukkige of een boze. We kunnen zeggen dat een mens zich houdt voor iets dat zij of hij niet is. Misidentificatie (tādātmya bhrānti). In tādātmyam wordt ‘dit’ waargenomen en verwart met dat (ātma, zelf). De aangeboren misidentificatie is die met lichaam en geest. Fout.

In werkelijkheid ben ik namelijk identiek (tādātmya) met brahman, bewustzijn.

We kunnen dus zeggen: jīva brahma tādātmya: Het levende wezen (jīva) is identiek met brahman, bewustzijn. Vandaar eenheid, non-dualiteit.

Mensen willen zich een identiteit aanmeten omdat ze iets willen zijn, en voelen dat niet weten wat ze zijn. Dit is niet zo gek. Door ons hele wezen heen schijnt abhimāna, een soort ik-besef, een ik-gevoel, dat we allemaal kennen, en dat rechtstreeks wijst op onze ware identiteit sat, cit ananda. Daarop gesuperponeerd is t poppetje met al zijn identiteiten. Vandaar de zoektocht.

Het is toch eigenlijk heel erg grappig, wat mensen dan allemaal niet ondernemen, helemaal tegenwoordig met de identiteits-business. Een voorbeeld: Ik keek laatst in drie gezichten, en je kon zien dat daar flink op ingegrepen was. Ik dacht: Zijn dat nou mensen die plastische ingrepen hebben laten doen omdat ze zich willen identificeren met iets dat ze mooier vinden? Of zijn dat nou gezichten die misschien geslachtelijke aanpassingen van identiteit in gang hebben gezet? Ik kon het niet raden, en vroeg me af ze maar wat deden of hele bewuste keuzen maakten in hun identiteitswisselingen. En of ze nou zelf voor ogen hadden wat ze wilden zijn, of alleen maar experimenteerden, en dan hoopten op de juiste identiteit of zo. Maar goed zoals net gezegd, gaat dat bij de meeste mensen zo. Ik ben gelukkig, ik ben ongelukkig, wat ben ik nou? Nu wil ik dit zijn, nu wil ik dat zijn.

En één ding is zeker, een oudere kan zich niet meer identificeren met de jongere die zij of hij vroeger was, hoewel mensen zelfs dat proberen, ‘ik ben van binnen nog een kind’, hoor je dan.

We hebben het niet voor het zeggen. De wet van karma is onberispelijk. Ook op relatief, empirisch niveau is het wat is, hoe graag we ook iets anders zouden willen zijn. Ik ben niet voor niets zo en zo geboren.

Tādātmya wordt vaak synoniem met sāyujya gesteld, hoewel sāyujya wijst op het verbinden (yujya) met het goddelijke, wat geen daad van verbinden is, omdat de verbinding al volledig het geval is.