- nirveda
Wordt wel gebruikt als alternatief voor vairāgya, een objectieve innerlijke distantie (dispassion).
Omdat nirveda ook 'walging' kan betekenen heeft het over het algemeen een iets negatievere bijklank dan vairāgya, dat gebruikt wordt om zich op een kalme, evenwichtige en vooral neutrale manier met de wereld te verhouden.
Maar met nirveda correct inzien (samyagdarśana) dat werelds streven niet tot geluk leidt kan een enorme motivatie zijn om een oprechte zoeker naar vrijheid te zijn. Dit kan met enige crisis en negativiteit gepaard gaan, tot vedanta op je pad komt en de leraar je verteld, dat de wereld een goddelijke () uiting is, en hoe dit goddelijke gelijk is aan jezelf (als het substraat ervan puur bewustzijn). Vaak is degene die inziet dat geluk niet in de wereld te vinden is (maar alleen in het zelf) rijp voor een kennismiddel als Vedānta. Dat dan ook op haar of zijn pad zal komen.
Vairāgya gaat eigenlijk al een stuk verder. Vairāgya heeft iemand die na viveka (onderscheiding tussen wat altijd is en daarom echt, nitya en wat tijdelijke en vergankelijk is, en daarom relatief echt, anitya) weet dat de wereld met zijn poppetjes niet echt is, maar een uitdrukking van brahman.
Nirveda kan ook 'niet (nir) Vedisch (veda)' betekenen. Maar zo wordt het niet in Vedānta gebruikt.
In Muṇḍaka Upaniṣad 1.2.12 staat het zo:
parīkṣya lokān karmacitān brāhmaṇo nirvedaṃ āyāt...
“De wijze onderzoekt de wereld van handelingen, en geraakt tot nirveda…”Nirveda is zo de ontwakende fase waarin iemand de onbevredigdheid van werelds leven beseft. Dit leidt tot mumukṣutva – het verlangen naar bevrijding, en vervolgens naar jijñāsu, het zoeken naar kennis. Diegene ziet de beperkingen van karma en zoekt het onvergankelijke.
Meld je aan voor de nieuwsbrief
(verschijnt hooguit enkele malen per jaar)
Eerder verschenen nieuwsbrieven
– oktober 2024 (Dutch)
– october 2024 (English)